• Mury Miejskie
• Klasztor Benedyktynek
• Brama Wodna
• Zespół spichrzy
• Góra Zamkowa
• Plac Miłośników Astronomii
• Rynek i zabytkowe kamieniczki
• Pałac Opatek

Położenie miasta Grudziądza

Grudziądz to niemal stutysięczne miasto położone w północnej części Polski, w dolinie Dolnej Wisły, na jej prawym brzegu. Miasto zajmuje centralne położenie w głębokiej na 60 metrów Kotlinie, nazywanej Kotliną Grudziądzką lub Basenem Grudziądzkim. Od północnego wschodu Kotlina graniczy z Pojezierzem Iławskim, od południa z Pojezierzem Chełmińskim, zaś od zachodu z Borami Tucholskimi.

Złoża geotermalne w Grudziądzu

Dzięki niezwykłemu odkryciu z lat siedemdziesiątych XX wielu, jakim było odkrycie złóż wód termalnych w miejscowości Marusza koło Grudziądza, można mówić dziś o nowoczesnym wykorzystaniu zasobów natury w drodze do zdrowia i piękna. Na głębokości ponad 1600 m poniżej poziomu terenu natrafiono na pokłady ciepłej wody o temperaturze 44° C. Po przeprowadzonych analizach oraz dzięki rosnącemu zainteresowaniu zasobami geotermalnymi, możemy dziś cieszyć się wyjątkowymi i niewyczerpalnymi zasobami leczniczymi wody z wnętrza ziemi. Jej unikalny skład stawia ją w pozycji najlepszych wód leczniczych w Europie. Wiecej szczegółowych informacji dostępnych jest na stronie internetowej www.geotermiagrudziadz.pl

Zabytki Grudziądza

Pomimo burzliwej historii, w Grudziądzu zachowało się wiele zabytków wartych obejrzenia, które przyciągają swoją niepowtarzalnością, różnorodnością architektoniczną oraz niezaprzeczalnym urokiem. Proponujemy zwiedzanie Grudziądza z uwzględnieniem najciekawszych zabytków architektury.

Wzniesione na początku XIV w. mury posiadały 5 bram: Wodną, Toruńską, Boczną, Łasińską i Zamkową, której szyja bramna łączyła się z przedzamczem. Na murach wzniesiono 10 wież. Przez wieki mury były systematycznie rozbudowywane i umacniane. Pod koniec XIX wieku, wskutek rozbudowy miasta, częściowo je rozebrano. Zachował się południowo-wschodni narożnik z przyziemiem baszty, a w ciągu murów południowych zachowała się wieżyczka wodociągowa, którą czerpano wodę z kanału Trynka (obecnie płynie pod ziemią).

Pierwszy klasztor zbudowany w 1631r. został spalony w czasie potopu szwedzkiego. Obecny, barokowy, pochodzi z lat 1728-1731. Po kasacie zakonu mieściło się tu seminarium nauczycielskie, w czasie wojny dom starców, obecnie swoją siedzibę ma tutaj muzeum. Gmach ma kształt nieregularny, w kształcie litery „L”. Murowany, częściowo podpiwniczony. Krótszym skrzydłem połączony z kościołem Św. Ducha. Pierwotnie układ pomieszczeń dwutraktowy, obecnie zmieniony. Okna w obramowaniach uszatych, szczyty nad korpusem głównym ujęte są pilastrami.

Brama Wodna z początku XIV w., dawniej zamykana broną (dzisiejsza brona pełni funkcję ozdobną). Spalona w 1659 r. oraz w 1945r., po wojnie gruntownie odbudowana. Bramą wbudowaną we fragment murów miejskich wjeżdżano do miasta i zamku z Placu Portowego (błoni nadwiślańskich). Wskutek odbudowy przekształcono jej elewację od strony miasta, przez co straciła gotycki i obronny charakter.

Pierwszy murowany spichlerz powstał w 1341 roku i wraz z pozostałymi stanowił, podobnie jak dziś, zwarty ciąg. Te monumentalne budynki spełniały wówczas funkcję magazynów zbożowych oraz obronną, zaś po przekształceniu w XIX i XX w. kilku z nich – również mieszkalną. Większość spichrzy pochodzi z XVI-XVIII w. Od strony Wisły budynki są wielokondygnacyjne, podparte wysokimi szkarpami, od strony miasta (ul. Spichrzowej) przeważnie dwukondygnacyjne. Wewnątrz spichrzy doskonale zachowane są konstrukcje drewniane i stropy belkowe. Warto zwrócić uwagę na kule armatnie wmurowane w elewacje zewnętrzne.

Na najwyższym wzniesieniu w Grudziądzu, w latach 1250–1299 Zakon Krzyżacki wzniósł zamek. Krzyżacka warownia na planie nieregularnego czworoboku swym wyglądem przypominała zamek w Gniewie z tą różnicą, że pomiędzy skrzydłami pn. i zach. istniała tu 30-metrowej wysokości wieża, zwana Klimkiem. Zamek wielokrotnie niszczony, głównie w okresie wojen szwedzkich. W 1801 r., na rozkaz Fryderyka Wilhelma III, zamek rozebrano, a cegły z rozbiórki posłużyły do budowy murów więzienia (klasztoru reformatów) oraz Cytadeli. Po zamku został tylko Klimek oraz studnia o głębokości 50 m i średnicy 2,5 m. Ostatecznie Klimka wysadziły w powietrze oddziały niemieckie w dniu 5 marca 1945 r. Dziś możemy podziwiać studnię, resztki murów kaplicy zamkowej, odsłonięte fundamenty wieży Klimek oraz wspaniałą panoramę, jaka roztacza się stąd na miasto i dolinę Wisły.

Plac Miłośników Astronomii z pomnikiem Mikołaja Kopernika pośrodku. Pomnik postawiony w 1972 r. upamiętnia wystąpienie sławnego astronoma na jednym z sejmików Prus Królewskich w Grudziądzu, gdy w dniu 21 marca 1522 roku wygłosił swój słynny traktat o monecie.

Plac w kształcie prostokąta o wymiarach 54x70 m, wybrukowany w 1843 r. kostką granitową i bazaltową, z odejściem ośmiu ulic w czterech rogach. Dawniej na Rynku stał dom kupiecki, gotycki ratusz (do 1851 r.), kościół ewangelicki im. Króla Fryderyka II (1785-1899 r.), zaś do II wojny w zachodniej pierzei luksusowy hotel i restauracja „Królewski Dwór”. Do początku XVII w. kamieniczki drewniane, następnie murowane piętrowe. Zniszczone w 1945 r., zostały odbudowane w stylu barokowym. Do dziś w pierzei północnej zachowała się kamienica z przełomu XVI i XVII w. "Pod Łabędziem", powstała z połączenia wspólną fasadą 2 kamienic. W centralnej części rynku pomnik "Żołnierza Polskiego", postawiony na miejscu Pomnika Niepodległości, zniszczonego w 1939 r. przez hitlerowców.

Zbudowany z klasztorem benedyktynek w 1730 r. Murowany z cegły, otynkowany, piętrowy na wysokich piwnicach, w stylu barokowym. Elewacja frontowa pięcioosiowa z przyziemiem cokołowym. Między oknami nisze muszlowe z rzeźbami ośmiu świętych zakonników i zakonnic benedyktyńskich. Dekoracja stiukowa o motywach roślinnych nad oknami parteru. Zniszczony podczas działań wojennych w 1945 r. Podczas odbudowy (1949-1950) rozebrano skrzydło łączące go z kościołem św. Ducha. Obecnie jest siedzibą muzeum - wystawy stałej "Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu - kolebka kawalerii II Rzeczypospolitej”.